سایت من
لطفا در صورت تمایل به پیگیری مطالب به سایت جدید من مراجعه فرمایید:
هنرِ هنر http://ArtArt.ir
شهرام زعفرانلو
لطفا در صورت تمایل به پیگیری مطالب به سایت جدید من مراجعه فرمایید:
هنرِ هنر http://ArtArt.ir
شهرام زعفرانلو
سومین جلسه با شیرینی و هدیه عزیزان به مناسبت روز معلم آغاز شد. همینجا از بزرگواری همه دوستان که «منِ همیشه شاگرد» را لایق محبت دانستند صمیمانه سپاسگزارم.
اهم مباحث:
1) تحلیل تابلوی «غسل تعمید مسیح» (50-1448) The Baptism of Christ اثر پیرو دلا فرانچسکا
- ریاضیدانی که دانش او در آثارش به خوبی متجلی است.
- با تعلق خاطر نسبت به زادگاه و ایمان مسیحی خویش این اثر را آفریده است.
- اثر نمایش دهنده آیین غسل تعمید مسیح توسط یحیای تعمید دهنده است.

2) تحلیل تابلوی «تولد ونوس» (1485) The Birth of Venus اثر ساندرو بوتیچلی
- اثر به سفارش یکی از اعضای خاندان مدیچی رسم شد
- جسارت هنرمند در نوآوری در فرم و محتوابه خوبی نمایان و قابل تامل است
- ترسیم یک اسطوره و تغییر رویه از کشیدن نقاشیهای مذهبی در آن دوران به کشیدن اسطوره زیبایی، عشق و باروری
- تاثیرپذیری از اندیشههای نوافلاطونی
- تکیه بر جنبههای زیباییشناسانه فیگور و اندام انسانی (در اینجا مشخصا فیگور زن)

دومین جلسه «کارگاه تحلیل نقاشی» در تاریخ 06/02/94 در موسسه بهاران برگزار شد. قدردان و سپاسگزار همهی عزیزان شرکتکننده در کارگاه هستم. ضمناً آلبوم تمام رنگی از 16 نقاشی که مقرر است در این دوره مورد بررسی و تحلیل قرار گیرد، تقدیم دوستان شد.
اهم مباحث مطرح شده در جلسه دوم:
- شاخصههای هنر دینی (در اینجا نقاشی) در قرون وسطی و رنسانس اولیه
- تبیین شرایط فرهنگی و اجتماعی دورههای رنسانس (رنسانس اولیه، متعالی و متاخر) و تاثیر آن بر نقاشی
- خلاصهای از زندگی فرا آنجلیکو
- تحلیل فرم و محتوای نقاشی «بشارت» The Annunciation
(اثری دینمدار با فرمی ظریف و دقیق و رنگهایی دلنشین درباره بشارت تولد مسیح توسط جبرئیل به مریم باکره)

- تبیین دلایل و ویژگیهای پرترهها در دوره رنسانس
- خلاصهای از زندگی یان وان آیک
- تحلیل فرم و محتوای نقاشی «پرتره آرنولفینی» The Arnolfini Portrait
(نقاشی از زوج ثروتمند فلاندری در شمال اروپا، با آفرینش فضایی معنوی و عاشقانه)

دیروز (94/01/30) نخستین جلسه «کارگاه تحلیل نقاشی» ترم اول (تحلیل نقاشیهای منتخب از دو دورهی کلاسیک و نئوکلاسیک از 1300 تا 1800) در موسسه بهاران برگزار شد. دوستان لطف فرموده و برای مشارکت در کشف رازهای نهفته در آثار ماندگار نقاشی، در این دوره شرکت کردند. مقرر شده بود که هر جلسه در 3 ساعت برگزار شود که با احتساب 24 ساعت در یک ترم، در 8 جلسه به پایان خواهد رسید. اما به توافق دوستان، ساعت کلاس از 16-19 به 17-20 در روزهای یکشنبه تغییر یافت. سپس با معرفی دوستان و انگیزههایشان برای شرکت در این دوره جلسه آغاز شد.
اهم مباحث مطرح شده در جلسه اول:
در بخش اول: مبانی نظری
- بیان اهداف این دوره (تقویت نگاه و دیدن – یادگیری تحلیل اثر تجسمی – آشنایی ضمنی با مکاتب نقاشی – آشنایی با زمان و مکان آفرینش یک نقاشی – آشنایی با هنرمندان به نام و تاثیرگذار در نقاشی – یادگیری نوشتن در زمینه آثار نقاشی و ...)
- تبیین عناصر بصری (خط، رنگ، شکل، حجم، بافت و ...)
- تبیین عناصر ترکیببندی (هماهنگی، تعادل، تضاد، توازن، حرکت و ...)

در بخش دوم: تحلیل نقاشی "سوگواری مسیح" (Lamentation) - 1305
- بیان مختصری از پیشینه تاریخی و ویژگیهای سه دوره نقاشی: مصر، یونان و روم و تاثیرگذاری آن بر دوره آفرینش این نقاشی
- تبیین شرایط هنر نقاشی در قرون وسطی
- معرفی نقاش: جوتو دی بوندونه نقاش ایتالیایی و شرایط پیرامونی
- بیان احساسات هنرجویان در مواجهه با اثر
- توصیف نقاشی "سوگواری مسیح"
- تحلیل فرم و محتوای اثر
تغییر ساعات کلاس کارگاه تحلیل نقاشی

تمثیلی از نقاشی کردن - 1648 (Allegory of Painting)
اثر: جرارد ون هونتورست (1592 – 1656) نقاش عصر طلایی هلند
لینک مطلب در هفتهنامه آسیانیوز

دوشیزگان آوینیون 1907 (Les Demoiselles d'Avignon)
اثری از نقاش معاصر اسپانیایی، پابلو پیکاسو (۱۸۸۱ - ۱۹۷۳ میلادی)
مفهومی منبعث از نظریات نقد ادبی و هنری که نخستین بار توسط ویکتور اشلوفسکی در 1919م. در رساله «هنر همچو شگرد» مطرح شد.
به زبانی ساده، آشناییزدایی سعی در انتقال حس، توسط آثار هنری و ادبی دارد اما نه آنگونه که شناخته شده هستند بلکه آنگونه که احساس میشوند. در اثر هنری و یا ادبی روند ادراک به گونهای تعبیه شده که حس و ادراکی متفاوت عرضه میکند که در زندگی طبیعی بسیار معمول و عادی به نظر میرسد.
به تعبیری آشناییزدایی، درصدد زدودن عادات ماست در برابر چیزهایی که میبینیم و از کنارشان با کمترین حساسیت عبور میکنیم.
این شگرد قادر است در مخاطب درک و دریافت جدیدی از جهان پیرامون ایجاد کند که تاکنون تجربه نشده است. وقتی هنرمندی از یک منظره طبیعی تابلویی را ترسیم میکند، از زبان و عناصر بصری بهره میبرد که خود مانعی است برای سادهانگاری و سطحی دیدن و نگاهی گذرا. این آشناییزدایی در سطح زبان است.
نقاش با ارائهای متفاوت از منظره طبیعی، با همان ابزارها و شگردهای هنر نقاشی، مفهوم نوینی را از جهان واقعی عرضه میدارد که یا متفاوتتر از مفهوم واقعی است و یا در تضاد با آن. به این سطح از آشناییزدایی، تغییر و یا تبدیل در مفاهیم گفته میشود.

ستایش کودک Adoration of the Child) 1620)
اثر: جرارد ون هونتورست (1592 – 1656) نقاش عصر طلایی هلند
هنر قادر است قراردادهای معمول و تثبیت شده را تغییر دهد و معیارهای جدیدی بیافریند. در نقاشی، هنرمند با نوآفرینی و ابداع سبک (عام یا خاصی) که تجربه نشده است، آثاری تولید میکند که خود واجد اسلوب و اصولی است مبدعانه، و متضمن ایجاد احساس و درکی بکر که پیش از آن هیچگاه نسبت به آن شناختی وجود نداشته است. چنین آشناییزدایی در شکل و سبک هنری به وقوع میپیوندد.
برگزاری «کارگاه تحلیل نقاشی»
شهرام زعفرانلو
موسسه بهاران
در دو ترم:
1) دورهی کلاسیک و نئوکلاسیک
2) دورهی مدرنیسم و پست مدرنیسم.

چطور میتوان با یک تابلوی نقاشی ارتباطی منطقی و احساسی برقرار کرد؟ و در نهایت چگونه بیاموزیم که ایدهها و احساسات و اندیشههایمان را که در واقع اموری انتزاعی هستند، به تجسم درآورد و در این تجسم، اثری هنرمندانه بیافرینیم؟ چطور میتوان اجزاء یک تابلوی نقاشی را به تفکیک بازشناخت و ویژگیهای هر یک را در تعامل با دیگری به دست آورد؟ چگونه میتوان با تجزیه و تحلیل نقاشی، روند آفرینش خلاقانهی آن را درک کرد؟ چگونه میتوان بر نحوه شکلگیری و تفاوت سبکها و نحلههای هنر نقاشی پی برد؟
مدت زمان دورهها:
«کارگاه تحلیل نقاشی» در دو ترم و مبتنی بر مکاتب هنر نقاشی برگزار میشود: 1) دورهی کلاسیک و نئوکلاسیک 2) دورهی مدرنیسم و پست مدرنیسم. هر ترم از 24 ساعت (12 جلسه) تشکیل شده و مخاطبین نیز شامل دانشجویان هنر نقاشی و سایر رشتههای هنری (گرافیک، پژوهش هنر، سینما، ادبیات نمایشی، معماری، مجسمهسازی، عکاسی، تولیدات تلویزیونی و ...) و کلیهی علاقمندان هنرهای تجسمی میباشند.
روش تدریس:
روش تدریس، تعاملی است میان استاد و دانشجو؛ به گونهای که منجر به پویایی و مشارکت فعالانه هنرجویان میگردد. هنرجویان خواهند توانست به تدریج برای ورود به متن اثر و کندوکاو در آن جسارت لازم را کسب کرده تا سطح برداشتهای خود را از سطحی عمومی به سطحی تحلیلگرایانه و حتی منتقدانه سوق دهند.
بیان پیشینه تاریخی هر اثر و تاثیرپذیری آن از شرایط پیرامونی و آثار متقدمین و به ویژه تکیه بر مبانی سبکی و مکتب آن، ابزارهای نخست تحلیل نقاشی است. در گام بعدی، پرداختن به جنبههای فنی و مبانی طراحی، با تحلیلی از جریان آفرینش اثر؛ و درنهایت تاثیر آن بر مخاطب به واسطه مهارتهای به کار رفته؛ پایان هر جلسه بحث و گفتوگو را تشکیل خواهد داد.
در طول دوره، کلیه نقاشیهای منتخب برای تحلیل، به شکل تمام رنگی و رایگان در اختیار هنرجویان قرار خواهد گرفت.
اهداف دوره:
هدفهای کلی:
• آموزش غیرمستقیم تاریخ هنر نقاشی
• آموزش سبکها و نحلههای هنر نقاشی
• آشنایی با هنرمندان بزرگ و تاثیرگذار هنر نقاشی
• آموزش شیوهی تجزیه و تحلیل نقاشی
• یادگیری رویکرد تحلیلی به آثار هنرهای تجسمی
• یادگیری رویکرد انتقادی به آثار هنرهای تجسمی
هدفهای جزیی:
• شکلگیری روندی تحلیلی در ذهن هنرجویان به تاریخ نقاشی
• شناخت فراز و نشیبهای تاریخی هنر نقاشی
• آگاهی از نحوهی شکلگیری و یا افول سبکها و مکاتب هنر نقاشی
• آگاهی از تاثیر و تاثرات فرهنگی و اجتماعی زندگی نقاشان بر آثار آنان
هدفهای رفتاری:
• تغییر رفتار هنرجویان از آفرینش آثار عوامپسند به خلق آثار هنری
• کسب دانش تبدیل ایدههای انتزاعی به آثاری تجسمی (نقاشی)
• توانایی در به کارگیری هوشمندانه و هنرمندانهی اصول و عناصر طراحی و نقاشی
• توانایی در نوشتن تحلیلی در خصوص آثار نقاشی
• دارا شدن نگاهی موشکافانه و هنرمندانه در مواجهه با هنرهای تجسمی به ویژه نقاشی
برای ثبتنام و توضیحات بیشتر (از 15 فروردین 1394) با موسسه بهاران خرد و اندیشه تماس حاصل فرمایید:
آدرس: خیابان ولیعصر- بالاتر از خیابان زرتشت - کوچه نور بخش - پلاک 21
تلفن: 88892228 – 88803668 - 88944906

بیشک یوهان آگوست استریندبرگ سوئدی (Johan August Strindberg)، از نمایشنامهنویسان بزرگ و تاثیرگذار تاریخ ادبیات نمایشی است. رجوع به نمایشنامههای متعدد وی از جمله "پدر" قطعا مفید و آموزنده خواهد بود.


رشد و تقویت درک تصویری افراد جامعه به دلیل تولید و انتشار انواع و اقسام تصاویر در زندگی مدرن و امروزی، ضروری و حتی واجب است. کم لطفی جامعه و مدیران فرهنگی و هنری کشور به هنرهای تجسمی و بصری، هم مخاطبین را از لذت بردن و بهرهگیری از اینگونه زیباییها محروم ساخته و هم متولیان امرِ آفرینش را به روزمرگی و جاماندن از قافلهی آفرینشگران زیبایی، دچار کرده است.
کتابی که در این مطلب معرفی میکنم، از کتب آموزشی و پرباری است که برای آشنایی و استفاده هرچه بیشتر و بهتر، دانشآموزان، دانشجویان و علاقمندان هنرهای تجسمی ارائه میشود.

کتاب "مبانی طراحی" در قطع رحلی و تمام رنگی در 328 صفحه توسط نشر لاهیتا در سال 1391 به چاپ رسید.
کتاب شامل 2 بخش و 13 فصل است. در بخش نخست، به اصول طراحی و در بخش دوم به عناصر طراحی پرداخته است.
در بخش اصول طراحی، مباحثی مانند فرایند طراحی، یکپارچگی، تاکید و نقطهی کانونی، مقیاس و نسبت، تعادل و ضربآهنگ آمده است که به گونهای نگاه کلاننگر به یک اثر هنری را آموزش میدهد.
در قسمت عناصر طراحی هم، توجه به جزئیات و عوامل تشکیلدهندهی اثر هنری ، مورد تاکید است: خط، شکل، بافت، رنگ و ...
فرم و ترکیب کلی اثر، سرشار است از تصاویر و نقشهایی که به خوانندهی علاقمند کمک میکند تا دانش بصریاش را با حداکثر امکانات تصویری، اعم از تصاویر گرافیکی، نقاشی و عکس ارتقا بخشد، برخلاف برخی کتب آموزشی هنرهای تجسمی که تنها با کلمات، درک تصویری خواننده را تقویت کند!
مشاهدهی انواع نمونهها و جلب توجه خواننده و بیننده به جزئیات هر طرح و نقشی، کتاب را به کارگاهی عملی تبدیل کرده که مخاطب به انتخاب و گزینش خود میتواند، بارها و بارها مطالب آن را مرور کرده و عناصر آن را در طرحها و مثالها جستجو کند.
علاوه بر این، با وجود تصاویر متعدد، صفحهبندی کتاب از هرگونه آشفتگی و سردرگمی مبراست و کمتر امکان دارد از مطالعهی متون و تماشای تصاویر خسته شوید.
نکتهی مهمتر برای خواننده ایرانی، ترجمهی کاملاً حرفهای و تخصصی جناب آقای محمدتقی فرامرزی است. سابقهی ترجمههای روان و وفادارانه به زبان مبدا و مقصد ایشان از کتب هنری زبانزد اهل مطالعه و هنر است. کتبی همچون هنر در گذر زمان اثر هلن گاردنر، تاریخ هنر نوین اثر ی. ه. آرناسن و تاریخ رئالیسم اثر بوریس ساچکوف از نمونههای مثالزدنی ترجمههای این مترجم و پژوهشگر است.
از ویژگیهای مثبت کتاب، نوسان نویسنده در بررسی و تحلیل آثار، مابین دوران کلاسیک، مدرن و حتی پستمدرن است. لذا محتوای کتاب هم دارای وجههای سنتی است و هم مدرن و امروزی. خواننده با مطالعهی صبورانه و دقیق کتاب پس از مدتی قادر خواهد بود با هر گونه اثر تجسمی ارتباط برقرار کند.
پرهیز از اطالهی کلام و بدیهیات، و تاکید بر هستهی مرکزی آثار هنری، از خصوصیات نوشتههای عصر جدید است که اغلب در کتب آموزشی و حتی آکادمیک جوامع پیشرفته نیز، میتوان مشاهده کرد.
به عنوان نمونه اشاره میکنم به تحلیلی از نقاشی "دوئل پس از بالماسکه" اثر ژان لئون ژروم (1857 تا 1859):
در صفحه 68 ذیل عنوان آثار هنری پیکرهدار و انتزاعی آمده است: "در این نقاشی یک داستان بازگویی میشود: دوئل به دنبال پایان یافتن میهمانی بالماسکه. شخصیتها در فضای صحنه مانندِ یک میدان پوشیده از برف چیده شدهاند. منظرهی دوردست و کاسکهای که به انتظار ایستاده، درست به اندازهی یک پسآویز صحنه، گنگ و سادهنمایی شدهاند. یکپارچگی، تا حدی بسیار زیاد، بر اثر استفاده از تعداد محدودی رنگ های مشابه به دست آمده است که امکان برجسته دیدهشدن پیکرههای غمانگیز در دل کنتراست (تضاد رنگ) با آنها را فراهم میآورد. یکپارچگی در نزدیکی شخصیتها به یکدیگر نیز احساس میشود. به اضافه یک خط پیوستگی که از پیکرهی افتادهی پییرو تا پیکرهی دلقکی که از آنجا دور میشود، امتداد مییابد. اثری روایتگونه چون این، از هنرمند میطلبد که تا حد ممکن، در نقش یک کارگردان فیلم عمل کند، و گونهای مهارسازیِ یکپارچگی، نقش تعیینکننده خود را در به هم پیوندزدنِ اجزای داستان ایفا کند."

و یا در صفحه 106 و ذیل عنوان بهکارگیری عدم تعادل برای تنشآفرینی آورده شده:
"انتقال نامتعادل وزن، به ظاهر با عنوان تابلو همآهنگی دارد: هر جسم نامتعادل، معمولاً تا زمانی که به تعادل نرسد، همواره در حال حرکت و انتقال خواهد بود. این تاثیرگذاری، در این تابو نیز تحقق مییابد، که در آن توجه بیننده بر پیکرههای دورشوندهای جلب میشود که نقش وزن متعادل کننده را در این تنش ایفا میکند."


ترس از انتشار کتابی با اندیشهای مخالف، ترس از ترسیم یک تابلوی نقاشی از زیباییهایی غریب و پنهان، ترس از گرفتن یک عکس و ثبت لحظاتی در شرایطی خاص، ترس از نوشتن مقالهای هشداردهنده و یا افشاگر در یک نشریه، ترس از ساختن فیلمی اسطورهساز و قهرمانپرور، ترس از اجرای نمایشی روشنگر و بیدارباش، ترس از تولید محصولی فرهنگی که به جوانان جرات و جسارت میدهد، ترس از آنچه که به نام فرهنگ باعث تشویش اذهان عمومی میشود، و بالاخره ترس از ربودن صندلی صدارت و ریاست بر کرسیهای فرهنگ و هنر جامعه.

